19 مرداد 99، سالروز رکورد تاریخی بورس

شروع ریزش شاخص بورس 99
سه‌شنبه، 1400/5/19

بازخوانی یک فاجعه در بورس ایران

کیست که نداند از پایان اسفند 98 تا روز 19 مرداد 1399 سهامدارن بورس انگار روی مخزن گنجی نشسته بودند که شاید بتوان گفت برخی حتی پایانی را برای آن متصور نبودند یا اینکه افرادی که فکر می کردند زرنگ تر هستند، با خود می اندیشیدند که اگر شرایط بد بشود، می توانند نهایتا با 10 درصد ضرر از بورس خارج شوند و این در برابر سود هنگفتی که از ابتدای سال تا آن روز کسب کرده اند، رقمی نبود. در اواخر بهار هم اگر در گروه ها و کانال های تلگرامی حضور داشتید می دانید که برخی از همین زرنگ ها با اشاره به انتخابات پیش روی آمریکا که باید با رقابت بین ترامپ و بایدن در 13 آبان 99 برگزار می شد، می گفتند که ما در اواخر تابستان یا اوایل پاییز خروج می زنیم؛ البته توجیهات این افراد منطق صحیحی پشتش نبود و تنها یک مقاومت سازی ای بود که با تحلیل های ضد و نقیض گاهی به مقاومت و گاهی هم به حمایت بدل می شود. اما بازار سهام همیشه نشان داده است که اگر بخواهد، زرنگ تر از این حرفهاست و همیشه درس های جدیدی برای یاد دادن دارد. با بورس نما همراه باشید، تا با دو روی متفادت سکه بورس در سال 99، برخی از عوامل منجر به سقوط و سپس امیدواری های دوباره به بورس در سال 1400 را ذکر کنیم.

رکوردهای کسب شده در 19 مرداد 1399

از ابتدای سال 99 که اولین بهار کرونایی کشور بود، بورس وارد شکستن رکوردهای پی در پی ای شد تا افرادی را که تاکنون علاقه ای به بورس و بازار سهام نداشتند و اگر کسی آنها را به بورس دعوت می کرد، با گفتن این جملات که بازار بورس ریسک زیادی داره و یا اینکه بورس قماره و ... نا امیدشان می ساختند هم نتوانستند بر طمع خودشان از این گنج باد آورده، غلبه کنند و با هجوم به کارگزاری های بورس برای دریافت کد بورسی در روزهای کرونایی خبرساز شدند. علاوه بر این کشور مدتی از نظر کسب و کارهای اقتصادی به دلیل کرونا نیز تعطیل شد و افراد زیادی مایل به سرمایه گذاری بودند تا از روزهای بغرنجِ بدون کسب درآمد رهایی یابند. روز به روز به تعداد سهامدارن افزوده می شد، مدام عرضه های اولیه در بورس انجام می شد؛ آن هم با بازدهی فوق العاده تا گرمی بازار بورس را به رخ رقبایش بکشاند؛ رکوردهای شاخص و میزان ارزش معاملات روز به روز جابجا می شد و دولت دوازدهم آقای روحانی هم که با شرایط وخیمی در زمستان 89 با توجه به کسری بودجه مواجه شده بود، نتوانست از این سرمایه وارد شده به بورس چشم پوشی کند؛ یا اینکه حتی خود گرم کننده این بازار بود. دولت اقدام به فروش سهام خود به روش های مختلف از جمله دارایکم کرد که یک صندوق ETF بود و هر واحد آن ترکیبی از سهام برخی بانک های دولتی بود. وضع به گونه ای شد که دولت تصمیم به عرضه صندوق دیگری هم به نام صندوق "دارا دوم" گرفت که بعدها هنگام عرضه به "پالایش" تغییر نام داد و شامل سهام شرکت های پالایشگاهی بود. دولت پا را از این هم فراتر گذاشت و صحبت از عرضه صندوق سومی برای سهام های شرکت های خودرویی نیز کرد. به نظر می رسید دولت روحانی به حدی از این اتفاق خوشحال بود که بالا رفتن شاخص را هم مدتی تبلیغ می کرد، اظهار می داشت که مردم همه چیز را به بورس بسپارند و حتی با آن برای حریفان رجز نیز می خواند! و از این طریق به تامین کسری بودجه هم می پرداخت که چالشی بسیار بزرگ برای ایام کرونا در سال پایانی عمرش بود. این را هم در نظر داشته باشید که پیش از این برخی از افراد هم که به لطف فضای مجازی توانسته بودند از این موج نهایت استفاده را به نفع شهرت خود بکنند، چشم اندازهای نجومی شاخص 8 میلیونی ظرف 2 سال آتی از آن سال را پیش بینی کرده بودند.

اگر بخواهیم رکوردهای کسب شده در تاریخ 19 مرداد 1399 را ذکر کنیم به این شکل بودند:

1- شاخص کل بورس: 2,078,547

2- شاخص هم وزن: 533,445 واحد

3- شاخص فرابورس: 21,536 واحد

4- رشد شاخص از ابتدای سال 99 تا 19 مرداد: حدود 305 درصد

اتفاقات بورس در روز 20 مرداد 99

در اینکه شاخص کل بورس رشد زیادی کرده بود و نیاز به اصلاح داشت شکی نیست؛ اما چرا به این نحو که به یک سقوط زجر آور و طولانی مدت تبدیل شد و حتی می رفت که با دستاویز قرار دادن آن توسط افرادی که آرزوی ایجاد نا آرامی در کشور را به دل داشتند، مشکلات و هزینه های امنیتی تراشیده شده و از آب گل آلود حاصله، ماهی های مورد نظرشان گرفته شود؟! در هر حال از این مساله که بگذریم می رسیم به اتفاقات روز 20 مرداد 1399؛ در این روز دقیقا چه اتفاقاتی افتاد و آیا عوامل خاصی سبب ریزش تاریخی بورس شدند؟

گرچه عوامل پنهان به راحتی مکشوف نمی شوند، اما در روز 20 مرداد اتفاقات ظاهری ای افتاد که سهامدارن را دچار تردید و دو دلی نمود. پیش از این بسیاری از اهالی بازار سرمایه، با این استدلال که تا وقتی دولت نیاز فروش به صندوق ها دارد باید خوشبین بود و امکان اینکه حمایت ها ادامه دار باشند، وجود دارد، به پیش می تاختند. بزرگترین تردید در این استدلال از روز 20 مرداد رقم خورد. شب قبل از آن صدا و سیما خبری را به نقل از رئیس سازمان خصوصی سازی برای عرضه دومین ETF دولتی در اوایل شهریور 99 مطرح کرده بود؛ اما روز بعد یعنی 20 مرداد، معاون سازمان خصوصی سازی قویا با تکذیب این خبر گفت که هفته قبل آگهی فروش 3 پالایشگاه به صورت بلوکی درج شده است و به همین دلیل نمی توان و نمی شود همزمان سهام آنها را هم به صورت ETF و هم به شکل بلوکی فروخت. بعد از این بود که تایید و تکذیب های متوالی اتفاق افتاد و شک و شبهه زیادی را ایجاد کرد. البته خیلی پیش تر از این ها اعلام شده بود که قرار است عرضه این صندوق در مرداد ماه انجام شود که به نظر ناهماهنگی ها، عدم آماده سازی و تاخیرها باعث اختلافات و ثبت آن در لیست عرضه های بلوکی شده بود.

لغو عرضه پالایش

اما پس از این اطلاعیه، مجددا وزارت اقتصاد اعلام کرد که خبر لغو عرضه صندوق ETF دولتی صحت ندارد... به نظر می رسد، وجود اختلافات بین وزارت اقتصاد و وزارت نفت موجب شده بود تا وضعیت به این شکل پیش برود؛ این اختلافات از زبان دو وزارت مسئول این عرضه بهتر خود را نشان می داد: طبق اعلام رسمی دژپسند وزیر اقتصاد، دستگاه مربوطه (وزارت نفت) در روز‌های اخیر اعلام کرد آمادگی نداریم، بر این اساس، دارادوم به‌صورت بلوکی عرضه می‌شود و اگر هم نتوانستیم، آن را شناور می‌کنیم. این درحالی بود که شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، توقف عرضه ETF دوم را تصمیم وزیر اقتصاد دانست و تأکید کرد در صورت تغییر این تصمیم برای تشکیل صندوق ETF، این شرکت و وزارت نفت آماده بوده و هستند که تمامی اختیارات خود را در این خصوص به وزیر اقتصاد تفویض نمایند.

در هر حال آن روز شاخص بورس که آن با شکستن رکورد قبلی در 2,100,700 بازگشایی شده بود و موفق شده بود در بالاترین مقدار روزانه خود به 2,103,310 نیز برسد، در نهایت با یک کندل نزولی در عددی کمتر از مقدار قبلی خود بسته شد تا سر آغاز نزول فرسایشی و سیاه چندین ماهه ای باشد که بسیاری از سهامداران را به ورطه ورشکستگی، اضطراب، خستگی و نا امیدی و حتی گاهی نیز جنون کشاند. گرچه ما نمی خواهیم همه چیز را به اختلافات ظاهری بر سر عرضه این صندوق گره بزنیم، اما این را هم باید دانست که گاهی یک جرقه کوچک می تواند سر آغاز فاجعه ای بسیار بزرگ شود. گرچه این عرضه این صندوق در نهایت با حل اختلافات انجام شد، اما صف های سنگین فروشی تشکیل شده بود که پایانی نداشت؛ البته برخی روزها ممکن بود بعضی از حقوقی ها و صندوق ها از برخی سهام های شاخص ساز مشهور حمایت کنند اما بیشتر نمادها چنان به صف فروش چسبیده بودند که نمی شد پایانی را برای آنها متصور بود. تصویر زیر را مشاهده بفرمایید که قله تاریخی بورس در 19 مرداد 99 و متعاقب آن سقوط شاخص را نشان می دهد.

ریزش بورس در سال 99

اگر بخواهید تصویر دقیق تری از روندو سابقه شاخص کل بورس از اواخر سال 98 تا امروز را ببینید، بهتر است شکل زیر را ببینید:

نمودار سابقه شاخص کل بورس

درس های سقوط بورس در سال 99

هرچند اصلاح ذات بازار است و هیچ راه گریزی از آن نیز موجود نمی باشد وهمین اصلاحات قیمتی هستند که سبب رونق بورس و انجام معاملات می شوند، اما اتفاقاتی پس از شروع اصلاح انجام شد و اظهار نظرهایی حتی از طرف برخی افراد نامرتبط با بورس برای دلداری یا جلوگیری از اصلاح بیشتر آن انجام گرفت که در نهایت به سقوط بیشتر شاخص و از بین رفتن حمایت های تکنیکال و روانی انجامید و حتی سهامدارانی که بارها امیدوار شده بودند و در حمایت های زبانی یا اظهار نظرات مسئولین ذی ربط و بی ربط، خرید مجدد کرده بودند یا بدون رعایت حد ضرر همچنان سهامداری کرده بودند، با مشاهده ضررهای چندین و چند باره در نهایت به این نتیجه رسیدند که در تله ای دست ساز برای خالی کردن جیبشان گیر افتاده اند و بسیاری از این افراد عطای بورس را به لقایش بخشیدند و با ضرر خارج شدند. یک نمونه از حمایت های زبانی به عنوان مثال حمایت 1 میلیون و 600 هزاری بورس با اظهارات واعظی رئیس دفتر روحانی در این خصوص بود که مدتی جای مقاومت های تکنیکالی را گرفته بود؛ اما مجددا با رسیدن به این عدد، شاخص که انگار لج کرده بود به راه سابق خود رفت؛ در یک اظهار نظر حتی ایشان گفته بود که قرار است دولت از سهامدارانی که صندوق های ETF را خریدند حداقل حمایت کند؛ اما این اظهارات بی فایده بود تا جایی که دولت کلا تصمیم گرفت در خصوص بورس اظهار نظری نکند. بگذریم که قرار بود دولت آقای روحانی حداقل ضرر صندوق های ETF خود را جبران کند که این کار را تا پایان عمرش هم انجام نداد و با تحویل صندوق پالایش خود به دولت بعد که سهامدارانش هنوز به اندازه 30 درصد ار آن در ضرر هستند، از پاستور خداحافظی کرد و آزمون بدی پس داد و لکه ننگی آفرید کرد که شاید به زودی پاک شدنی نباشد.... درهر حال تصمیمات ضد و نقیض و آزمون و خطاهای زیادی انجام شد و با تغییر رئیس سازمان بورس و نشاندن دهقان دهنوی به جای وی و نامتقارن سازی دامنه بعد از مدتی به این نتیجه رسیدند که این تسکین موقت باعث بدتر شدن اوضاع شده و در نهایت همه چیز به روال سابق باز گردانده شد... در هر حال شاخص تا روز سوم خرداد 1400 روند بلند مدت نزولی داشت؛ گرچه ممکن است در این بین، روزهای مثبت کم رمقی هم رقم خورده باشد که کوتاه مدت بوده و نتوانسته بود امید آفرینی هم کند که القای این نا امیدی با نشستن پای سهامدارنی که به زعم خودشان در بد مخمصه ای گیر افتاده بودند، به خوبی مشهود بود، بالاخره در روز سوم خرداد 1400 مقدار شاخص در کمترین مقدار خود پس از سقوط به 1,095,726 رسید که این یعنی حدود 10 ماه ریزش و روند سقوط فرسایشی و خسته کننده با ریزش حدود 47 درصدی شاخص کل (البته بودند سهم هایی که سهامدارانشان حدود 70 الی 80 درصد نیز در ضرر بودند)؛ بعد از این تاریخ به هرحال کمی اوضاع متعادل تر شد و اندکی امیدواری ایجاد شد؛ هرچند هستند بسیاری از افرادی که هنوز در ضررهای سنگینی هستند، اما امیدی در درونشان سبب شده است که کابوس سال 99 را فراموش کنند و با آرامش بهتری به آینده بیندیشند. سهامدارن محترم این را می دانند که اگر ارزش سهمی، 50 درصد سقوط کند، برای سر به سر شدن لازم است که قیمت سهام از آن قیمت تا 100 درصد رشد کند. در کنار عوامل ذکر شده، شاید برخی افراد عرضه های نامناسب سهام عدالت و خروج پولهایی درشت و سنگینی که آقای "قاضی زاده هاشمی" در مناظرات تلویزیونی ریاست جمهوری، خود را مسئول پیگیری آنها می دانست و امیدواریم در این خصوص روشنگری نیز کند را هم از عوامل سقوط شاخص معرفی می کردند؛ اما بهرحال این سقوط تاریخی حرف ها و درس های زیای برای سهامداران و مسئولین داشت که امیدوارم هر یک درس های لازم را فرا گرفته باشند. از جمله آموزش و یادگیری صحیح اصول معاملات سهام و سرمایه گذاری، صبر و کمک به خود که در این بازار کسی نمی تواند در اوضاع بحرانی به دیگری کمک کند، عدم دخالت دولت و نهادهای وابسته به دولت در بورس و واگذاری آن به ساز و کارهای عرضه و تقاضای واقعی، سنجش و تعیین اثرات تصمیم گیری های کلان کشور بر بازار سرمایه و سهامداران و ...

جمع بندی و سخن پایانی

در هر حال اگر بخواهیم یک جمع بندی کنیم، دولت روحانی دولت رشد های سریع شارپی و سقوط های فرسایشی مدت دار بورس بود؛ به طوری که اگر اطلاعات درستی از زمان این فراز و فرود ها نداشتید و در ورود و خروج ها مرتکب اشتباه می شدید، چیزی جز ضرر عایدتان نمی شد و امیدواریم دولت سیزدهم این مساله را در نظر داشته باشد... در پایان بد نیست این هم اضافه شود که در هنگام صعود بورس به اصطلاح "اقتصاد دان ها"یی بودند شامل 25 نفر که مدام نسبت به گران بودن سهام شرکت ها هشدار می دادند و با این وجود چشمشان را روی رشد قیمت کاه که از تیر 99 تا تیر 1400، حدود 500 درصد افزایش یافت بستند، از اینها هم تشکر می کنیم که داشتند غصه می خوردند؛ اولا برای اقبال عموم مردم به بازار سرمایه و ثانیا احتمالا برای اینکه نگران بودند مبادا بورس، بازده بهتری نسبت به ذخیره انبارهایشان داشته باشد...

در پایان می توانید در تصویر زیر وضعیت کنونی شاخص های کل بورس، هم وزن و فرابورس را نسبت به مقدار پیشینه یا حداکثر رکورد کسب شده آنها مشاهده بفرمایید. طبق این نمودارها می توان گفت که شاخص فرابورس به رکورد تاریخی خود نزدیک شده است، اما شاخص کل هنوز اختلاف تقریبا زیادی با رکورد خود دارد و شاخص هم وزن وضعی بینابین دارد. البته می توانید هر روز پس از پایان معاملات، این مقادیر و نمودارهای سوابق شاخص، ارزش معاملات و بیشینه ارزش معاملات سهام شرکت های بورسی از لینک در وبسایت بورس نما پیگیری کنید.

اختلافات کنونی شاخص بورس با رکورد

شما چه درسهایی گرفتید یا چقدر در ضرر هستید؟ چه عوامل دیگری را در این ریزش سنگین دخیلی می دانید؟ می توانید دیدگاه خود را زیر همین پست از قسمت دیدگاه ها ثبت کنید تا انعکاس یابد.

جواد مهدی‌نیا
لینک کوتاه
دیدگاه خود را ثبت کنید
دیدگـاه مخاطبــان
لوگوی بورس نما

آموزش سرمایه‌گذاری در بورس و بازار سهام، تحلیل ها، فیلترها و اخبار روزانه، تحلیل بنیادی و تکنیکال، بررسی روانشناسی بازار، ارزهای دیجیتال و ... در وبسایت بورس نما برای مخاطبین محترم فراهم شده است. امکان تبادل و تبلیغات لینک و بنر نیز برای کسب سئوی بهتر، رتبه بهتر الکسا و معرفی محصولات و برند شما در بخش تبلیغات و تبادل لینک و بنر سایت فراهم شده است.


تبلیغات
تبلیغات