چگونه عرضه اولیه بخریم؟

عرضه اولیه در بورس
شنبه، 1400/5/16

اهمیت عرضه های اولیه و مزایای خرید آنها

قبلا در خصوص نحوه این حوزه در یک پست جداگانه توضیحات لازم داده شد. در جزوه PDF راهنمایی که در آنجا ارائه کردیم، در خصوص عرضه های اولیه هم توضیحاتی مقدماتی را دادیم که در اینجا می خواهیم با جزئیات بیشتری در خصوص خود عرضه ها، نحوه اطلاع از زمان عرضه آنها، نحوه سفارش گذاری برای خرید، نقدینگی لازم برای خرید عرضه های اولیه، زمان فروش، سوالات موجود در خصوص عرضه های اولیه و ... توضیحات لازم را برای شما همراهان بورس نما ارائه دهیم. در اینجا ما فرض کرده ایم که شما ثبت نام را مطابق توضیحات قبلی ما انجام داده اید و کد بورسی دارید و اکنون می خواهید از طریق سامانه معاملات آنلاین یکی از کارگزاری ها، شروع به خرید سهام کنید.

اهمیت آشنایی با عرضه های برای تازه کارهای بورس بسیار زیاد است؛ چرا که می توانند نحوه خرید و فروش و بررسی های مقدماتی خودشان از بورس را توسط خرید این عرضه ها با ریسکی نزدیک به صفر به امتحان گذاشته و برای معاملات آینده که ریسک بیشتری را در بر دارند، با آمادگی بیشتری اقدام نمایند. در حقیقت ما به تازه واردهای بورس پیشنهاد می کنیم ابتدا عرضه های اولیه را بخرند و ضمن بررسی آنها با اصول اولیه داد و ستدها یا معامله در بورس آشنا شوند. تمام سعی ما در این پست این خواهد بود که به نحوی ساده به ارائه نکات کاربردی و ضروری عرضه های اولیه بپردازیم؛ به همین دلیل از آوردن توضیحاتی که برای شروع خرید آنها ضروری نمی باشند یا تازه واردین را دچار سر در گمی می کند، خودداری می کنیم. البته بد نیست بدانید با توجه به اینکه عرضه های اولیه معمولا سود ده هستند، جذابیتی خاص حتی برای سهامداران باتجربه نیز دارند؛ به طوری که بسیاری از آنها نیز در آن شرکت می کنند.

عرضه اولیه چیست؟

معادل انگلیسی عرضه عمومی اولیه، Offering Public Initial می باشد که به اختصار به آن IPO می گویند. هنگامی که سهام شرکتی برای اولین بار در بورس یا فرابورس عرضه می شود، به آن عرضه اولیه  سهام شرکت گفته می شود. در این هنگام درصد مشخصی از کل سهام شرکت برای نخستین بار از طریق خریداران بورس اوراق بهادار توسط سرمایه گذاران خریداری می شود. توجه نمایید که عرضه اولیه یک شرکت در بورس حتما به این معنی نیست که آن شرکت، شرکت تاز تاسیس شده است؛ بلکه بدین معنی است که به شرکت مورد نظر؛ به تازگی اجازه خرید و فروش سهامش در بورس صادر شده است. حتی بسیاری از شرکت های که برای اولین بار در بورس اوراق بهادار، عرضه می شوند، ممکن است شرکت های بزرگ و معروفی باشند که سالهای زیادی نیز سابقه داشته باشند؛ این مساله را به این دلیل ذکر کردیم که بدانید در صورتی که می خواهید اطلاعات لازم را در خصوص آن شرکت به دست بیاورید؛ از سوابق آن و حساب های مالی؛ تولیدات و خدمات آن اطلاع یابید، می تواندی به سایت کدال، سایت خود شرکت و سایر خبرهای منتشر شده در خصوص آن مراجعه کنید.

عرضه اولیه در بورس چگونه انجام می شود؟

شرکت های سهامی عام متقاضی پذیرش در بورس اوراق بهادار، باید ابتدا مدارکی را برای بررسی به نهاد های ذی ربط تحویل دهند که در حوصله این بحث نمی گنجد. پس از بررسی ها و تایید مدارک و رفع نواقص، فرایند قیمت گذاری سهام آنها توسط کارشناسان انجام می شود و به روش بوک بیلدینگ در بورس به عموم متقاضیان عرضه می شود. در این روش، روز و زمان مشخصی برای عرضه اولیه در نظر گرفته می شود؛ یک دامنه یا بازه قیمتی برای قیمت سهام تعیین می شود و حداکثر حجم قابل قابل سفارش نیز تعیین می گردد و این اطلاع رسانی از طرف بازار عرضه سهام که بورس یا فرابورس است، انجام می گیرد که وبسایت بورس نما نیز بلافاصله اطلاع رسانی کرده و با تخمین میزان شرکت کننده در عرضه اولیه به محاسبه مقدار نقدینگی لازم می پردازد. (پیشنهاد می شود که در صورت لزوم در در کانال تلگرام بورس نما به آدرس @Boursnama یا پیج اینستاگرام @Boursnama_Orginal عضو شوید؛ چرا که اطلاع رسانی از طریق آنها نیز انجام می گیرد). تصویر زیر متن صفحه اول یک اطلاعیه سازمان بورس را در خصوص آخرین عرضه اولیه مهر تیرماه 1400 با نماد سپید را نشان می دهد:

اطلاعیه عرضه اولیه

اطلاعات مورد نیاز برای عرضه اولیه در تصویر بالا مشخص شده است؛ زمان شروع سفارش گذاری هم در روز عرضه اولیه یا روزهای قبل از طریق کارگزاری ها اطلاع رسانی می شود که معمولا از 10 تا 12 را شامل می شود. نکته ای که باید دقت کنید اینکه در روز عرضه اولیه، تمام سهام شرکت عرضه نمی شود، بلکه معمولا حدود 10 الی 20 درصد به عموم عرضه می گردد و مابقی در دست سهامداران عمده پیشین باقی می ماند. البته این را هم باید افزود که برخی از کارگزاری ها، قابلیت سفارش آفلاین پیش از موعد عرضه های اولیه و همینطور سفارش خودکار در ساعات عرضه اولیه را نیز فراهم کرده اند (البته ممکن است بنا به دلایلی، در آینده این قابلیت ها تغییر یابد). همانطور که مشاهده می فرمایید، اطلاعات پایه ای اولیه در بالا مشخص شده است، اما شما باید بدانید که چه میزان نقدینگی برای عرضه های اولیه لازم دارید که آن را می توانید برای هر عرضه اولیه از وبسایت بورس نما پیگیری نمایید. برای مثال با کلیک  بر ، می توانید اطلاعاتی را که ما برای عرضه های اولیه در اختیار مخاطبین قرار می دهیم، مشاهده بفرمایید.

چه مقدار نقدینگی برای عرضه اولیه نیاز است؟

معمولا جز در مواردی خاص، شاید مبلغ زیادی از عرضه اولیه به هر شخص اختصاص پیدا نکند؛ موارد خاص مظور بالا بودن قیمت پایه سهم و همینطور تعداد سهام زیاد شرکت است. به عنوان مثال در فروردین 99، یکی از بزرگترین عرضه های بورس در نماد شستا انجام شد که در جریان عرضه اولیه آن، به هر نفر، تعداد ۳۶۳۷ سهم در سقف قیمت ۸۶۰۰ ریال، تعلق گرفت که ارزش آن برای هر متقاضی به بیش از 3 میلیون و 100 هزار تومان می رسید. اگر به لینک بالا مراجعه کرده باشید، مشاهده می کنید که ما برای تاریخ عرضه اولیه سپید، حداکثر و همینطور پیش بینی میزان مشارکت کنندگان را انجام داده ایم و میزان نقدینگی لازم را نیز با توجه به شرایط آن زمان تخمین زده ایم و همانطور که قبلا گفتیم چنانچه عرضه های اولیه را از وبسایت بورس نما پیگری کنید، همیشه می توانید به این اطلاعات دست پیدا کنید.

چگونه عرضه اولیه بخرم؟

پس از اینکه اطلاعیه عرضه اولیه صادر شد، می توانید به وبسایت بورس نما مراجعه کنید و در بخش خبرها، با مراجعه به پست مربوطه، میزان نقدینگی لازم را ببینید. چنانچه این مبلغ در حساب کارگزاری شما وجود ندارد، از طریق کارت بانکی خود آن را شارژ کنید و سپس در بازه زمانی عرضه، نام نماد را جستجو کنید و آنگاه تعداد سهام را وارد کنید و با قیمت مشخص اقدام به سفارش گذاری کنید؛ پیشنهاد می شود حداکثر قیمت بازه مشخص شده را وارد کنید و آنگاه روی دکمه خرید بفشارید. تصویر زیر را ببینید که نحوه خرید عرضه اولیه سپید را توسط سامانه معاملاتی یکی از کارگزاری های بورس نشان می دهد.

این را هم در نظر داشته باشید که گاهی ممکن است به دلایلی خاصی مثلا نا امید کننده بودن شرایط بازار، اختلال در سامانه های معاملاتی برخی کارگزاری ها، عدم استقبال و ... میزان مشارکت از میزان پیش بینی شده بورس یا فرابورس حتی کمتر شود یا اینکه در قیمت کمتری از مقدار حداکثر قیمت بازه مشخص شده نیز در صورت سفارش به آنها اختصاص یابد که این را جزء استثناها در نظر می گیریم. اما در شرایط متعادل و مناسب بازار، معمولا باید با حداکثر قیمت سفارش را انجام دهید.

تاکنون در خصوص عرضه اولیه و نحوه خرید آن توضیحاتی را دیدم؛ اما گاهی در جریان این فرایند، به خصوص تازه واردها به مشکل بر می خورند که لازم است در ادامه برخی از نکات مهم خرید عرضه اولیه ذکر شود و به سوالاتی که برای عزیزان متقاضی پیش می آید پاسخ داده شود.

پاسخ به سوالات در خصوص خرید عرضه های اولیه

- آیا باید با حداکثر قیمت، عرضه اولیه را سفارش دهم؟ در شرایط معمول و متعادل بازار؛ سفارش باید با حداکثر قیمت ممکن باشد تا از خرید آن اطمینان حاصل شود.
- آیا باید در عرضه اولیه، حداکثر سهمیه هر کد را سفارش دهم؟ در خرید عرضه اولیه لازم نیست حداکثر تعداد سهم ممکن را درخواست دهید، بلکه هر تعدادی قابل قبول است؛ علاوه بر اینکه معمولا حداکثر تعداد سهام به کسی نمی رسد، شرایطی را در نظر داشته باشید که نقدینگی کمتری حتی از میزان تخمین زده شده داشته باشید که در این صورت نیز می توانید به همان نسبت پولی که دارید، سفارش گذاری را انجام دهید.
- حداکثر سهمیه عرضه اولیه را سفارش داده ام اما چرا به من یک سهم کمتر اختصاص یافته است؟ اختصاص سهم به هر کد به تعداد شرکت کننده بستگی دارد؛ یعنی کل سهام به کل متقاضی ها تقسیم می شود که به این صورت ممکن است به هر شخص یک سهم بیشتر یا کمتر از دیگری اختصاص یابد.
- بعد از ثبت سفارش، مبلغ لازم برای خرید، مسدود می شود و البته تا پایان بازه اطلاع داده شده، امکان ویرایش وجود دارد. معمولا بعد از پایان تایم بازار و در بعد از ظهر روز عرضه اولیه، کل سهام عرضه شده به کل متقاضیان تقسیم شده و سهام اختصاص می یابد و قیمت کشف شده که معمولا در بیشتر موارد حداکثر قیمت بازه تعیین شده است، مشخص می شود.
- چرا پول از حسابم کم شده است اما عرضه اولیه تخصیص نیافته است؟ اگر پول شما مسدود شده و هنوز سهمی در پرتفوی شما نشان داده نمی‌شود، حتی ممکن است لازم باشد تا روز معاملاتی بعدی نیز صبر کنید تا فرایند تخصیص کامل شود.

- گاهی حتی ممکن است عرضه اولیه خریداری شود اما در پرتفو نشان داده نشود یا در لیست داراریی ها شان داده شود. چنانچه روز معاملاتی بعد، مبلغ از شما کم شده بود اما به پرتفوی اضافه نشده بود، بعد از چند روز به سایت "درگاه یکپارچه ذی نفعان بازار سرمایه" نیز می توانید مراجعه کنید و در صورتی که به شما تخصیص یافته بود، از طریق کارگزاری برای انتقال به آن به پرتفویتان اقدام کنید.

- ایا می توانم از چند کارگزاری عرضه اولیه بخرم؟ خرید از طریق چند کارگزاری امکان پذیر نیست و به هر کد ملی تنها یک بار عرضه ها اختصاص می یابند.

- آیا خرید عرضه اولیه هم ریسک خرید دارد؟ در معاملات سهام همیشه ریسک وجود دارد. در واقع شرایط پیرامونی تاثیر با اهمیتی در بازار سرمایه می تواند داشته که همان شرایط تعیین کننده سمت و سوی بازار است. گرچه ریسک عرضه های اولیه بسیار کم است اما این را بدانید که این سابقه وجود دارد که سهام شرکت "شفا" از جمله عرضه های اولیه بدنام است که در روز معاملاتی پس از عرضه، صف خریدش را از دست داده است و از روز دوم سهامداران را وارد ضرر کرده است. به این مساله هم دقت کنید که در بازار منفی فرسایشی سال 99، تعدادی از عرضه های اولیه، پس از بازدهی اولیه، وارد فاز نزولی شدند و به زیر قیمت روز عرضه خود نیز سقوط کردند.

-آیا پس از روز عرضه اولیه، مجددا می توان برای خرید آن اقدام کرد؟ در پاسخ باید گفت بله؛ اما این را باید بدانید که در روزهای اول پس از عرضه، رقابت شدیدی بین متقاضی ها وجود دارد و در این خصوص اصطلاحی به نام سرخطی زدن رایج شده است که میلی ثانیه ها تعیین کننده هستند

نکات ضروری در خصوص فروش عرضه های اولیه

- روزهای پس از عرضه، معمولا سهم‌ها با صف خرید سنگین روبرو هستند. صف خرید قبلا در بخش مقدمات ورود به  بورس و تعاریف کاربردی توضیح داده شده است و به حالتی گفته می شود که تقاضا برای خرید سهم زیاد است و اما فروشنده وجود ندارد یا بسیار کم است به طوری که معاملات فقط در حد اکثر قیمت مجاز بازه روزانه انجام می شود.
- از روز پس از عرضه، سهام مانند دیگر نمادها به صورت عادی معامله می شود و با لحاظ کردن حجم مبنا، قیمت پایانی سهم تعیین می گردد. توجه داشته باشید، درست است که در حال حاضر، دامنه نوسان برابر با 5 درصد است؛ اما با توجه به اینکه معمولا در روزهای اول، فروش کمی انجام می شود، ممکن است حجم مبنا پر نشده و در پایان، 5 درصد برای قیمت پایانی ثبت نگردد که این بستگی به نسبت حجم معامله شده نسبت به حجم مبنا دارد.
- توصیه بعضی از کارشناسان قبلا نفروختن عرضه‌های اولیه بود؛ اما بهرحال در دوران شرایط سقوط ناامید کننده بازار از مرداد 99، حتی برخی از عرضه ها پس از مدتی به زیر قیمت عرضه شده خود نیز افت قیمت داشتند که این مساله منجر به عدم استقبال از عرضه های اولیه بعدی شده بود.
- کی عرضه اولیه را بفروشم؟ برخی سهامدارن در هنگام اولین متعادل شدن عرضه اولیه، اقدام به فروش آن می کنند. متعادل شدن به حالتی گفته می شود که صف خرید برای اولین بار شکسته می شود؛ اگر نمی خواهید سهام را بلند مدت نگه دارید، توصیه می شود حجم و ارزش معاملات را از تابلوی معاملات پیگیری کنید و چنانچه افزایش یافت، می توانید اقدام به فروش کنید.
- چرا عرضه اولیه متوقف شده است؟ نمادها پس از 50 درصد افزایش قیمت در تعداد روزهای مشخص، متوقف می شود و شرکت باید به سوالات مطرح شده پاسخ دهد و دلیل افزایش قیمت را ذکر کند؛ گاهی در روز بازگشایی ممکن است قیمت سهم ناگهان شروع به افت کند. البته متوقف شدن به دلایل دیگری نیز ممکن است رخ دهد که لازم است به اطلاعیه منتشر شده در سایت کدال شرکت مراجعه کنید.

- بازدهی اولیه و ثانویه در عرضه اولیه چیست؟ به افزایش قیمت تا روز متعادل شدن قیمت سهم عرضه شده، بازدهی اولیه می گویند. پس از آن اگر شرایط بازار نامساعد نباشد، پس از چندین درصد سقوط قیمت، حالت تثبیت در قیمت سهام اتفاق می افتد (البته دقت کنید این مرحله ممکن است طولانی مدت یا کوتاه مدت باشد)؛ در ادامه اگر پس از مدت زمانی قیمت سهام شروع به رشد کند، به آن بازدهی ثانویه گفته می شود؛ نمودار قیمت زیر را ببینید تا نکاتی که گفته شد را بهتر درک کنید. البته این را در نظر داشته باشید که هیچ وقت شرایط ثابتی بر بازار سهام وجود ندارد و ما هم به همین خاطر، با یک فلش قرمز رنگ خط چین دار، حالت محتمل سقوط بیشتر قیمت سهم را هم به تصویر کشیده ایم.

- بازدهی اولیه عرضه اولیه چقدر است؟ بازدهی عرضه های اولیه بستگی به عوامل مختلفی دارد که در برهه های زمانی مختلف با توجه به شرایط بازار و مقدار سهام عرضه شده و نقدینگی اختصاص یافته، متفاوت است؛ توصیه می شود هر زمان که می خواهید این مساله را بررسی کنید، عرضه های نزدیک قبلی را  مورد ارزیابی قرار دهید.

گاهی بازدهی ثانویه عرضه های اولیه، فرصت های کم نظیری را برای سرمایه گذاران ایجاد می کند و می تواند سود خوبی را به خریداران بدهد؛ منظور خریدارانی است که در هنگام بازدهی اولیه با توجه به حجم عرضه کم سهام و همینطور رقابت شدید، نتوانسته اند آن را در بازه بازدهی اولیه خریداری نمایند.

در صورت نیاز، نکات بیشتری به این پست اضافه خواهد شد یا چنانچه سوالاتی برای دوستان مطرح شد، ذیل همین پست می توانند مطرح نمایند تا پاسخ داده شود.

جواد مهدی‌نیا
لینک کوتاه
دیدگاه خود را ثبت کنید
دیدگـاه مخاطبــان
لوگوی بورس نما

آموزش سرمایه‌گذاری در بورس و بازار سهام، تحلیل ها، فیلترها و اخبار روزانه، تحلیل بنیادی و تکنیکال، بررسی روانشناسی بازار، ارزهای دیجیتال و ... در وبسایت بورس نما برای مخاطبین محترم فراهم شده است. امکان تبادل و تبلیغات لینک و بنر نیز برای کسب سئوی بهتر، رتبه بهتر الکسا و معرفی محصولات و برند شما در بخش تبلیغات و تبادل لینک و بنر سایت فراهم شده است.


تبلیغات
تبلیغات